Studia Podyplomowe ARTETERAPII – program i standardy
19.01.2012 | drukuj
Słowo od Redakcji:
Szanowni Czytelnicy,
Po serii tekstów odnoszących się do kształcenia arteterapeutów w Polsce, zachęceni przez profesora Wiesława Karolaka otwieramy dyskusję, która ma nas przybliżyć do stworzenia standardów, jakie powinny spełniać studia arteterapii. Gorąco zachęcamy wszystkich zainteresowanych do wypowiadania swoich opinii oraz zamieszczania sugestii i komentarzy.
Dyskusję niech otworzy tekst przygotowany przez prof. Wiesława Karolaka.
Prof. dr hab. Wiesław Karolak
Studia Podyplomowe ARTETERAPIA
Zajmuję się arteterapią i uczeniem arteterapii od ponad dwudziestu lat. Pracuję na uczelniach i w instytucjach edukacyjnych w Polsce, w Niemczech, we Włoszech. Mam kontakt z wieloma ośrodkami edukacji w zakresie arteterapii w wielu krajach. Prawdopodobnie z tego powodu otrzymuję ogromną ilości maili, listów, pytań zadawanych na różnych forach o studia podyplomowe ARTETERAPIA. Najczęstsze pytania to: gdzie studiować, jakie studia wybrać?
Postaram się więc na portalu ww.arteterapia.pl omówić kilka kwestii dotyczących studiowania podyplomowego arteterapii.
Pierwsza kwestia to rodzaj studiów podyplomowych. Warto zdać sobie sprawę z tego, że w Polsce mamy dwa rodzaje studiów podyplomowych. Pierwsze to Studia Podyplomowe „uzupełniające” i drugie to Studia Podyplomowe „kwalifikacyjne” oraz tzw. Kursy Arteterapii.
Zgodnie z polskimi przepisami studia „uzupełniające” nie mają ostrych ram i nie muszą spełniać zbyt wielu warunków (ilość godzin, zestaw przedmiotów, itp.).
Studia Podyplomowe (kwalifikacyjne) muszą być realizowane w oparciu o szczegółowe, skomplikowane przepisy. Muszą trwać co najmniej trzy semestry, muszą mieć co najmniej 360 godzin zajęć, muszą kończyć się pracą dyplomową (w przypadku arteterapii realizacją „Projektu arteterapeutycznego”). Studenci takich studiów mają karty zaliczeń poszczególnych przedmiotów. Niektóre przedmioty kończą się egzaminem. Praca dyplomowa jest broniona przed specjalną komisją. Dyplomy zawierają suplement z wykazem wszystkich zaliczonych przedmiotów (co często jest ważne dla przyszłego pracodawcy). Do dyplomu może być na prośbę studenta dołączony odpis w języku angielskim.
Ranga takich studiów jest zdecydowanie wyższa od studiów „uzupełniających”.
Warto tutaj również nadmienić, czym są tzw. „Kursy Arteterapii”. „Kursy Arteterapii” traktowane są przez niektóre instytucje realizujące jako „namiastka”, studiów podyplomowych. Kursy mają najczęściej tylko dwa semestry. Jest to często atrakcyjna forma studiowania, ale należy pamiętać, że ranga dyplomu ukończenia takiego kursu jest nieporównywalnie niższa od Studiów Podyplomowych wcześniej omawianych.
Druga kwestia to człon w nazwie Studiów Podyplomowych ARTETERAPIA. Trzeba zdać sobie sprawę z tego, że nie ma jednej Arteterapii. Mamy różne ARTETERAPIE i wydaje się, że nazwy kursów powinny być uszczegółowione np. „ARTETERAPIA z elementami terapii pedagogicznej”, „ARTETERAPIA w resocjalizacji”, „ARTETERAPIA w psychiatrii, „ARTETERAPIA dla przyszłych animatorów kultury i instruktorów artystycznych” i jeszcze wiele innych.
Tak wiec, wybierając studia warto zastanowić się, czemu ma służyć w przyszłości zdobyta wiedza i doświadczenie.
Przyjmuje się, że nie ma studiów uniwersalnych. Studia podyplomowe powinny być profilowane. Każdy kurs powinny mieć przedmioty absolutnie podstawowe i zestaw przedmiotów uzupełniających, dostosowanych do profilu studiów.
Z uwagi na duże spektrum zainteresowań potencjalnych klientów, jak również ogromne zróżnicowanie przygotowania do studiowania w zakresie ARTETERAPII, przygotowując programy studiów przyjmuję rozwiązania bazujące na podziale treści na wstępne – elementarne zapoznanie studentów z podstawami każdego z przedmiotów oraz konsekwentne poszerzanie wiedzy i umiejętności w kierunku wysokiego profesjonalizmu zawodowego.
Jestem zwolennikiem zajęć o charakterze blokowym i modułowy. Dlatego też konstruowane przeze mnie programy i realizowanych pod moim patronatem studia maja taki układ. W programach studiów podyplomowych wymieniam cztery obszary:
I. Blok zajęć ogólnych
- psychologia i psychiatria (w poszczególnych profilach dodatkowo np. pedagogika, socjologia, resocjalizacja, animacja i zarządzanie kulturą).
II. Blok zajęć teoretycznych (specjalistycznych)
- warsztat umiejętności interpersonalnych, psychologia twórczości i zdolności,
diagnostyka i terapia pedagogiczna, elementy psychologii i psychopatologii, metody i szkoły psychoterapii, wstęp do arteterapii, elementy historii sztuki najnowszej,
kreatywność w myśleniu i działaniu.
III. Blok zajęć praktycznych (specjalistycznych)
- rysunek, malarstwo, rzeźba, muzyka, taniec, choreoterapia i logorytmika, drama, biblioterapia i poezjoterapia, książka artystyczna, intermedia, multimedia, mixmedia, (profilowane to np. pedagogika zabawy, plastyka w nauczaniu i terapii).
IV. Blok związany z pracą dyplomową
- seminarium dyplomowe, praca teoretyczna, własny projekt arteterapeutyczny.
Bardzo trudno jest wyjaśnić ogromną ilość zagadnień w krótkim tekście internetowym dlatego też dla zapoznania się z większą ilością szczegółów o niektórych obecnie realizowanych studiach Podyplomowych ARTETERAPIA zapraszam na strony internetowe:
http://www.kadrakultury.pl/index.php?l=pl&k=aktualnosci&a=102474&module=article
Na tych stronach jest zamieszczony szczegółowy program rozbudowanych, czterosemestralnych Studiów Podyplomowych „Arteterapia dla przyszłych animatorów kultury i instruktorów artystycznych”. Jest to program modelowy, stworzony 2012 roku na zamówienie Narodowego Centrum Kultury agendy Ministerstwa Kultury i dziedzictwa Narodowego.
Zapraszam również do zapoznania się ze Studiami Podyplomowymi „ARTETERAPIA z elementami terapii pedagogicznej” na Stronach Akademii Pedagogiki Specjalnej w Warszawie.
Niebawem ukaże się również najnowszy program Studiów Podyplomowych „ARTETERAPIA z elementami terapii pedagogicznej” na stronach Akademii Sztuk Pięknych w Łodzi.
Zapraszam również do wyrażania opinii o obecnych programach, do zadawania pytań. Zapraszam do dyskusji na temat Studiów Podyplomowych ARTETERAPII. Być może w wyniku zbierania opinii i szerokiej dyskusji uda nam się tworzyć lepsze programy.
Wiesław Karolak
Łódź, 18.01.2012
Komentarze
Dodaj komentarz
Zaloguj się aby skomentować. Jeśli nie masz konta możesz się zarejestrować.
Ja mam pytanie dotyczące studiów kwalifikacyjnych. Jestem pedagogiem, chcialabym doszkolić się w arteterapii. Co to znaczy studia kwalifikacyjne? Przez kogo uznawane są te kwalifikacje? Czy jesli bede szukala pracy w ośrodku szkolno wychowawczym czy te studia uznaja tam za kwalifikację w zakresie arteterapii? Bo z tego co wiem do tej pory jest problem z zawodem arteterapeuty i nikt nie wie co trzeba zrobić, żeby arteterapeutą być i znaleść zatrudnienie. Dziekuje za odpowiedź.
Szanowna Pani,
W Polsce nie ma ustanowionej profesji (zawodu) ARTETERAPEUTA. Nie ma również kierunku studiów ARTETERAPIA (choć w szczególnych przypadkach, niektóre uczelnie mogą występować o tzw. „kierunek unikatowy”). Najczęściej mamy na uczelniach specjalizacje, bądź specjalności ARTETERAPIA realizowane na np. Kierunku Edukacja Artystyczna.
Analogicznie jest również na studiach i kursach podyplomowych.
Trzeba pamiętać, że studia podyplomowe dają tylko świadectwo ukończenia określonych studiów a nie „certyfikat uprawniający do wykonywania określonego zawodu”.
CERTYFIKAT ARTETERAPEUTY można np. uzyskać (między innymi na podstawie świadectwa ukończenia określonych studiów podyplomowych) w Stowarzyszeniu Arteterapeutów Polskich “Kajros”
Certyfikaty takie przyznawane są przez Komisję Certyfikacyjną, powołaną przez Zarząd Główny SAP “Kajros” i posiadają następujące specjalizacje: arteterapia wizualna, muzykoterapia, choreoterapia, biblioterapia, dramoterapia.
Stowarzyszenie przyznaje dwa odrębne certyfikaty:
a) Certyfikat Arteterapeuty Szkolnego,
b) Certyfikat Edukatora Arteterapii.
Określenie “studia kwalifikacyjne” jest używane zwyczajowo w odniesieniu do studiów nadających kwalifikacje do nauczania przedmiotu lub prowadzenia rodzaju zajęć. Jeśli studia są zgodne z odpowiednimi. rozporządzeniami – tj. trwają co najmniej 3 semestry i mają minimum 360 h oraz umożliwiają zdobycie przygotowania do określonego rodzaju zajęć lub nauczania przedmiotu zgodnie ze szkolną podstawą programową – zwyczajowo uznaje się je za „kwalifikacyjne”, analogicznie jak ma to miejsce w przypadku kursów kwalifikacyjnych prowadzonych w ośrodkach doskonalenia nauczycieli.
Poza oświatą – zwyczajowo używa się określenia “studia kwalifikacyjne” na określenie studiów zgodnych z wymogami do wykonywania danego zawodu lub zgodnie z rekomendacjami różnych branżowych stowarzyszeń zawodowych.
Decyzje o uznaniu kwalifikacyjności podejmują wówczas dyrektorzy placówek zatrudniających absolwentów, w oparciu o konkretne przepisy dla danych instytucji.
Studia i kursy podyplomowe realizowane są na (do tej pory) podstawie różnych, dość skomplikowanych przepisów prawnych.
Na uczelniach wyższych Studia podyplomowe i kursy, są prowadzone na podstawie art.8 ust. 1 i 6 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. Nr 164, poz. 1365 ze zm.)
Inne instytucje, jak np. Narodowe Centrum Kultury proponują „Studia podyplomowe” nazywane „Instruktorskie Kursy Kwalifikacyjne”. Prowadzone są w formie kursów w celu podnoszenia kwalifikacji zawodowych uczestników. Realizowane są na podstawie następujących aktów prawnych:
1. Ustawy z dnia 25 października 1991 roku o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej (Dz.U.Nr.114, poz.493 z późn. zm.).
2. Rozporządzenia Ministra Kultury i Sztuki z dnia 9 marca 1999 r. w sprawie wymagań kwalifikacyjnych uprawniających do zajmowania określonych stanowisk w niektórych instytucjach Kultury, dla których organizatorem jest administracja rządowa lub jednostki samorządu terytorialnego (Dz. U. z 1999 roku nr 26 poz. 234 z późn. zm.) zwane dalej „Rozporządzeniem MKiS”.
3. Ustawy z dn. 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572, z późn. zm.)
4. Rozporządzenia Ministra Edukacji i Nauki w sprawie uzyskiwania i uzupełniania przez osoby dorosłe wiedzy ogólnej, umiejętności i kwalifikacji zawodowych w formach pozaszkolnych z dn. 3 lutego 2006 r. (Dz. U. 2006 Nr 31 poz. 216 z późn. zm).
Ogromnie się cieszę, że ten temat został podjęty na portalu arteterapia.pl, ponieważ także spotykam się z pytaniami o studia i kursy z arteterapii.
Ponieważ opisywane wyżej problemy istnieją również w wielu innych krajach europejskich, niedawno powstała grupa o nazwie “European art therapy network/study group” zrzeszająca przedstawicieli z wszystkich tych krajów (w tym Polskę), której celem jest wypracowanie pewnych wspólnych standardów kształcenia w zakresie arteterapii, będących podstawą studiów z arteterapii we wszystkich krajach. Chodzi prawdopodobnie o pewien wspólny program bazowy studiów uznawany w całej Europie, który będzie rozbudowywany na podstawie indywidualnej specyfiki każdego kraju. Powstanie i wprowadzenie takiego programu studiów może być silną podstawą i krokiem w stronę przyszłego powołania zawodu arteterapeuty w tych krajach europejskich, w których go brakuje.
Maja Stańko-Kaczmarek